احمد مجاهد
مقدمه 21
جوحى ( فارسى )
شخصى حمدونى [ حمدوى ] « 1 » شاعر را بر تحامقش سرزنش كرد . گفت : حماقتى كه يار من باشد بهتر است از عقلى كه بار من باشد ، و انشاد كرد : عذّلونى على الحماقة جهلا * و هى من عقلهم ألذّ و أحلى « 2 » حمقى اليوم قائم بعيالى * و يموتون - ان تعاقلت - ذلّا يعنى : از روى نادانى مرا بر حماقت سرزنش كردند / در حالى كه آن حماقت از عقل ايشان لذيذتر و شرينتر است . امروز حيات اهل بيت من به حماقت من قائم است / و اگر عقل بورزم ، آنها به ذلّت خواهند مرد « 3 » » . حارث بن حلّزه شاعر متوفّاى حدود 50 قبل از هجرت نيز گفته است : والعيش خير فى ظلا * ل النّوك ممّن عاش كدّا يعنى : زندگى با نعمت در زير سايهء حماقت بهتر است از كسى كه در زير سايهء عقل به سختى زندگى كند . رافعى قزوينى متوفّاى 623 ه ، همين اشعار را با اضافاتى از علىّ بن محمّد بن
--> ( 1 ) . اسماعيل بن ابراهيم ، ابو على حمدوى ، شاعر متكبّر مسخره كننده و عراقى . بيشترين شهرتش به كثرت اشعارى است كه دربارهء طيلسان ابن حرب گفته است . ( احمد بن حرب برادرزادهء يزيد مهلّبى طيلسان كهنهاى به حمدوى شاعر عطا كرد . حمدوى ابيات مفردهء ظريفى سرود و بر تكّههاى طيلسان دوخت و اشعار او ورد زبانها شد و راويان در مجالس نقل مىكردند تا جايى كه بين ادبا مثل مشهور شد و گفتند : كطيلسان ابن حرب ، مانند طيلسان ابن حرب ) . حمدوى ، جاحظ و مبرّد را هم هجو كرده بود . ديوانش را كه حوالى صد قطعه شعر مىشود ، احمد نجدى در بغداد گردآورده است و در مجلهء المورد به چاپ رسانده است . نگا : اعلام ، ج 1 ص 307 ؛ وفيات الأعيان ، ج 7 ص 95 ؛ طبقات الشّعراى ابن معتزّ ، ص 371 . ( 2 ) . اين بيت از ابو العجل شاعر و ماجن نيز آمده است . نگا : طبقات الشّعراى ابن معتزّ ، ص 341 . ( 3 ) . اخبار جحا ، مقدمه ، ص 1 - 62 ، به اختصار .